| Anlatı | Seçme Şiirleri | Tiyatro | Spor | Çeviriler | Albüm | Çeşitli | Günce | Anı | Deneme | Konularına göre derlenen denemeler | Yaşamöyküsü | Mektup derlemeleri | Yaşamı, sanatı, yapıtları dizisi | Antoloji |

Çeşitli / A'dan Z'ye NÂZIM HİKMET

   Daha böyle Nâzım'ın yaşamında yer almış başka kişilere de ne yazık ki bilgi yetersizliğinden madde yazamadım.
   Bazılarının adını bile bilmiyorum. Bazılarını duydum, ya da gördüm, ama elimde güvenilir bilgi yok.
   Örnekse Çorbacı Mehmet, anneme gelen mektuplara birkaç satır selam eklerdi. Kiraz Ali'ye yamaklık ederken revirin aşçıbaşısı olan Yakup Yıldırım.
   Aydın Aydemir ona yaşadıklarını epeyce anlattırmış Nâzım Nâzım adlı kitabında. Balcı Nuri'yi de konuşturmuş.
   Balcı Nuri Çamlıca'ya da gelir, anneme, bal, yağ, pekmez getirirdi. Memleketimden İnsan Manzaraları'ndaki Balcı Remzi Efendi.
   Birlikte kazandan yemek alıp yedikleri Emin Bey.
   Hepsi has arkadaşlarıydı Nâzım'ın.
   Ama bu kitapta yoklar.

   Cezaevi dışından da eksikler olduğu bir gerçek. Değişik alanlardan çok çeşitli kişiler.
   Örnekse Salih Zeki Aktay, Ratip Tahir, kitapçı Yusuf Kenan, Sarı Mustafa, Şükrü. Bu kişiler üstüne bilgi bulunabilir kitaplarda, ama Nâzım'la ilişkileri üstüne bir şeyler bulmak kolay değil.

   Birinci, ikinci, üçüncü gidişlerinde Sovyetler Birliği'ndeki arkadaşlarıyla, çevresindeki insanlarla ilgili bilgi edinmek de çok güç.
   Birinci gidişten gerçi Vâlâ Nureddin'in anlattığı kadar bir şeyler biliyoruz, ama Nüzhet Hanımın sözlerinden çok daha canlı, çok daha geniş bir çevresi olduğu anlaşılıyor. Hastalanmasından korkulacak kadar coşkulu bir etkinlik içindeymiş. Nüzhet Hanım ona ayak uydurayım derken kendisi hastalanıyor.
   Kısacası, bir Nâzım Hikmet ansiklopedisinin eksiksiz olması bana olanaksızmış gibi görünüyor.

   Bu kitabı nasıl hazırladığımı da kısaca anlatırsam, maddelerde neden bir ansiklopedi havası, başka bir söyleyişle ansiklopedi kuruluğu bulunmadığı da anlaşılacaktır.
   Maddeleri saptamak için önce Nâzım Hikmet üstüne yazdığım kitaplarımı taradım, sonra başka kitapları gözden geçirerek eksikleri bulup ekledim. Böylece elimde ansiklopediye girecek maddelerin abc sıralamalı bir listesi oluştu.
   Bu sıralamaya göre maddeleri önceki kitaplarımdan alıntılarla, o alıntıları işleyerek yazdım.

   Kitabın sonuna eklediğim zamandizin ise sanırım bugüne kadar Nâzım Hikmet için yapılmış en kapsamlı zamandizindir. Bu çalışmamın bilgim dışında kalan birtakım parti etkinliklerinin de eklenmesiyle geliştirileceğini, ortak bir emekle gittikçe daha eksiksizleştirileceğini umuyorum.

Devamı